شرح خدمات تخصصی شناسایی، اسکن، آشکارسازی و تهیه نقشه ازبیلت تاسیسات زیرزمینی

با توجه به توسعه روزافزون پروژه‌های عمرانی، شهری، صنعتی و زیرساختی و وجود شبکه گسترده‌ای از تأسیسات مدفون در زیرسطح زمین، شناسایی دقیق موقعیت، مسیر، عمق و مشخصات و اسکن تاسیسات زیرزمینی پیش از آغاز عملیات حفاری و خاکبرداری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. وجود مغایرت میان نقشه‌های موجود و وضعیت واقعی تأسیسات، اجرای غیراصولی عملیات حفاری و عدم اطلاع از موقعیت خطوط و شبکه‌های مدفون می‌تواند منجر به آسیب به خطوط گاز، آب، برق، مخابرات، فاضلاب و سایر تأسیسات، بروز خسارات مالی و جانی، توقف عملیات اجرایی و اختلال در خدمات‌رسانی شود

بر این اساس، خدمات شناسایی، اسکن، ردیابی، آشکارسازی، برداشت و مستندسازی تأسیسات زیرزمینی با استفاده از روش‌های غیرمخرب ژئوفیزیکی، تجهیزات ردیابی و روش‌های دقیق نقشه‌ برداری انجام می‌شود و نتایج آن در قالب نقشه‌های اجرایی، نقشه‌های ازبیلت، جداول اطلاعاتی و گزارش فنی ارائه خواهد شد.

هدف از انجام خدمات اسکن تاسیسات زیرزمینی

هدف از این خدمات، ایجاد تصویری قابل اتکا از وضعیت موجود تأسیسات زیرزمینی در محدوده پروژه و کاهش ریسک عملیات اجرایی است.اهداف اصلی عبارت‌اند از:شناسایی تأسیسات و عوارض مدفون در محدوده پروژه؛تعیین مسیر افقی تأسیسات زیرزمینی؛تعیین عمق و تراز تقریبی یا برداشت‌شده تأسیسات؛شناسایی انشعابات، تغییر مسیرها و نقاط تقاطع؛تعیین موقعیت منهول‌ها، حوضچه‌ها، شیرآلات و سایر اجزای قابل شناسایی؛شناسایی نقاط تداخل تأسیسات موجود با طرح اجرایی پروژه؛آشکارسازی فیزیکی و صحت‌سنجی تأسیسات در نقاط حساس، حسب نیاز پروژه؛

تهیه نقشه دقیق وضعیت موجود تأسیسات زیرزمینی؛تهیه نقشه As-Built تأسیسات شناسایی‌شده؛ ایجاد بانک اطلاعات مکانی تأسیسات زیرزمینی؛ کاهش ریسک آسیب به تأسیسات موجود در زمان اجرای عملیات عمرانی.

محدوده خدمات

محدوده خدمات بر اساس نیاز پروژه و دستور کار کارفرما تعیین شده و می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

مطالعات و بررسی اطلاعات موجود، دریافت و بررسی نقشه‌های موجود؛ بررسی نقشه‌های تأسیسات و شبکه‌های خدماتی؛ بررسی نقشه‌های اجرایی و عمرانی پروژه؛ بررسی نقشه‌های As-Built موجود؛ بررسی اطلاعات ارائه‌شده توسط دستگاه‌های خدمات‌ رسان؛ بررسی سوابق حفاری و تعمیرات در محدوده؛ بررسی تصاویر هوایی و ماهواره‌ای، در صورت نیاز؛ تعیین محدوده و اولویت‌های اسکن.

بازدید مقدماتی و شناسایی عوارض سطحی

پیش از آغاز عملیات اسکن تاسیسات زیرزمینی، محدوده پروژه مورد بازدید میدانی قرار گرفته و عوارض و نشانه‌های سطحی مرتبط با تأسیسات زیرزمینی شناسایی و مستندسازی می‌شوند. این موارد می‌تواند شامل:

منهول‌ها، حوضچه‌ها، دریچه‌ها، شیرآلات، تابلوهای برق، جعبه‌های مخابراتی، تیرهای برق، علائم سطحی تأسیسات، مسیرهای احتمالی خطوط، نقاط ورود و خروج تأسیسات، ساختمان‌ها و سازه‌های موجود، سایر عوارض مؤثر بر تفسیر داده‌های زیرسطحیباشد. موقعیت عوارض مهم در نقشه پایه پروژه ثبت خواهد شد.

طراحی برنامه اسکن

بر اساس اطلاعات اولیه، شرایط پروژه و نوع تأسیسات مورد انتظار، برنامه عملیات اسکن تهیه می‌شود.در این مرحله موارد زیر تعیین می‌شود: محدوده دقیق عملیات، مسیرهای مورد بررسی، مناطق با اولویت بالا، نوع روش یا روش‌های مورد استفاده، شبکه برداشت، فاصله خطوط اسکن، نقاط کنترل، نقاط مورد نیاز برای صحت‌سنجی، نقاط احتمالی آشکارسازی. انتخاب روش برداشت بر اساس شرایط واقعی محل و ویژگی‌های تأسیسات انجام خواهد شد.

اسکن و شناسایی غیرمخرب

عملیات شناسایی غیرمخرب با استفاده از تجهیزات و روش‌های متناسب با شرایط پروژه انجام می‌شود.

اسکن تاسیسات زیرزمینی

رادار نفوذی زمین (GPR)

در صورت مناسب بودن شرایط محیطی و زمین‌شناسی، از Ground Penetrating Radar جهت شناسایی عوارض زیرسطحی استفاده می‌شود. اطلاعات حاصل از GPR می‌تواند در شناسایی موارد زیر مورد استفاده قرار گیرد:

خطوط لوله، کابل‌ها و داکت‌ها، کانال‌های مدفون، سازه‌های زیرسطحی، فونداسیون‌ها، حفره‌ها و فضاهای خالی، تغییرات زیرسطحی مرتبط با تأسیسات.

داده‌های برداشت‌شده پس از پردازش و تفسیر مورد بررسی قرار می‌گیرند.

ردیابی الکترومغناطیسی تأسیسات

برای شناسایی و ردیابی کابل‌ها و خطوط فلزی یا خطوط قابل تحریک، از تجهیزات مناسب ردیابی الکترومغناطیسی استفاده می‌شود. در این مرحله حسب شرایط پروژه، موارد زیر بررسی می‌شود:

مسیر افقی خط؛ جهت حرکت خط؛ تغییر مسیر؛ انشعابات؛ نقاط تقاطع؛ عمق تقریبی؛ پیوستگی مسیر. نتایج حاصل از این روش با سایر داده‌های برداشت تلفیق خواهد شد.

اسکن شبکه‌ای

در محدوده‌هایی که نیاز به بررسی جامع‌تر وجود دارد، عملیات ردیابی و اسکن تاسیسات زیرزمینی به صورت شبکه‌ای انجام می‌شود.در این روش محدوده پروژه به خطوط برداشت مشخص تقسیم شده و داده‌ها در امتداد خطوط برداشت می‌شوند. هدف از اجرای شبکه اسکن، افزایش احتمال شناسایی تأسیسات و عوارضی است که مسیر یا موقعیت آنها از قبل مشخص نیست.فاصله خطوط شبکه با توجه به: نوع تأسیسات؛ عمق مورد انتظار؛ دقت مورد نیاز؛ نوع تجهیزات؛ شرایط زمین؛ اهداف پروژه تعیین می‌شود.

پردازش و تفسیر داده‌ها

داده‌های خام حاصل از تجهیزات اسکن پس از برداشت مورد پردازش و تفسیر قرار می‌گیرند. این مرحله شامل: کنترل کیفیت داده‌های خام؛ حذف یا کاهش نویزهای مزاحم؛ پردازش سیگنال‌ها؛ شناسایی Anomalyهای زیرسطحی؛ تعیین مسیرهای محتمل تأسیسات؛ بررسی پیوستگی خطوط؛ تطبیق نتایج روش‌های مختلف؛ تعیین نقاط دارای ابهام؛ تعیین نقاط نیازمند صحت‌سنجیخواهد بود. نتایج تفسیر صرفاً بر اساس یک داده منفرد نبوده و در صورت امکان با اطلاعات سطحی، نقشه‌های موجود، ردیابی الکترومغناطیسی و برداشت نقشه‌ برداری تطبیق داده می‌شوند.

برداشت دقیق موقعیت مکانی

پس از شناسایی مسیر تأسیسات، موقعیت آنها با استفاده از تجهیزات مناسب نقشه‌برداری برداشت خواهد شد. حسب شرایط پروژه می‌توان از تجهیزات نقشه‌برداری دقیق استفاده کرد. نقاط کلیدی برداشت و مختصات آنها ثبت خواهد شد.

تعیین عمق و تراز تأسیسات

در نقاط قابل اندازه‌گیری، عمق و تراز تأسیسات زیرزمینی تعیین می‌شود. اطلاعات برداشت‌شده می‌تواند شامل: مختصات X و Y و Z؛ عمق نسبت به سطح زمین، عمق نسبت به Datum پروژه باشد.

آشکارسازی فیزیکی تاسیسات

در نقاط حساس و یا نقاطی که صرفاً با روش‌های غیرمخرب امکان تعیین قطعی مشخصات تأسیسات وجود نداشته باشد، حسب دستور کار کارفرما عملیات آشکارسازی انجام خواهد شد. آشکارسازی می‌تواند با استفاده از:حفاری دستی کنترل‌شده، حفاری محدود، روش‌های کم‌خطر حفاری انجام شود.

شناسایی و برداشت نقاط تقاطع

کلیه نقاطی که دو یا چند تأسیسات با یکدیگر تقاطع یا مجاورت بحرانی دارند، شناسایی و در نقشه مشخص خواهند شد.

تهیه نقشه As-Built تأسیسات زیرزمینی

بر اساس نتایج حاصل از اسکن، آشکارسازی و برداشت نقشه‌برداری، نقشه ازبیلت تأسیسات زیرزمینی تهیه خواهد شد. نقشه ازبیلت باید تا حد امکان بیانگر وضعیت واقعی شناسایی‌شده در زمان برداشت باشد.

تهیه پروفیل طولی و مقاطع عرضی

برای تأسیسات خطی مهم، در صورت درخواست کارفرما، پروفیل طولی و مقطع عرضی برای تقاطع‌ها و نقاط دارای تراکم بالای تأسیسات تهیه خواهد شد.

تهیه نقشه نقاط بحرانی و ریسک حفاری

در صورت درخواست کارفرما، نقشه ریسک حفاری تهیه و مناطق حساس به‌صورت مجزا مشخص خواهد شد.

تهیه بانک اطلاعات تأسیسات

اطلاعات برداشت‌شده می‌تواند در قالب جدول اطلاعاتی و در صورت نیاز در محیط GIS ارائه شود. برای هر تأسیسات می‌توان اطلاعات زیر را ثبت کرد:

گزارش فنی عملیات اسکن و شناسایی، نقشه As-Built تأسیسات زیرزمینی، نقشه پلان تأسیسات، نقشه نقاط تقاطع و بحرانی، پروفیل طولی، مقاطع عرضی، جدول مختصات، جدول مشخصات تأسیسات، نقشه نقاط آشکارسازی‌شده، گزارش صحت‌سنجی، تصاویر مستندات میدانی، فایل‌های CAD از جمله DWG، فایل PDF نقشه‌ها و گزارش، فایل GIS در صورت درخواست، داده‌های خام برداشت، در صورت توافق قراردادی.

نتیجه نهایی خدمات

در پایان عملیات، اطلاعات حاصل از مطالعات، بازدید میدانی، اسکن ژئوفیزیکی، ردیابی تأسیسات، آشکارسازی، نقشه‌ برداری و صحت‌سنجی با یکدیگر تلفیق شده و نقشه جامع وضعیت موجود تأسیسات زیرزمینی تهیه خواهد شد. این نقشه و بانک اطلاعاتی می‌تواند به‌عنوان مرجع تصمیم‌گیری برای: طراحی پروژه؛ برنامه‌ ریزی حفاری؛ اجرای عملیات عمرانی؛ لوله‌گذاری؛ احداث پل؛ اجرای فونداسیون؛ راه‌سازی؛ احداث کانال و خطوط انتقال؛ مدیریت ریسک پروژه؛ نگهداری و توسعه زیرساخت‌ها مورد استفاده قرار گیرد. هدف نهایی خدمات، تبدیل وضعیت نامشخص زیرسطح زمین به یک نقشه و بانک اطلاعاتی قابل استفاده برای تصمیم‌گیری مهندسی و کاهش ریسک عملیات اجرایی است.

خدمات اسکن تاسیسات زیر زمینی

شرکت مهندسین مشاور نقش آوران ماد به عنوان پیمانکار در خصوص تهیه نقشه ازبیلت با در اختیار داشتن تکنولوژی روز و استفاده از دستگاه های پیشرفته شامل لوله یاب های خطوط فلزی و غیرفلزی GPR، فلزیاب های نقطه زن PI و همچنین با همکاری کارشناسان متخصص در زمینه تاسیسات، مکانیک خاک، نقشه برداری و کارگروه GIS (سامانه اطلاعات مکانی) قابلیت انجام عملیات های ردیابی و مسیریابی تمامی خطوط و مکان یابی اهداف نقطه ای برروی شبکه و پیاده سازی آنها به هر صورتی که مدنظر کارفرما است (طراحی و پیاده سازی سیستم های GIS) را دارا میباشد.